και διατηρώντας στη μνήμη μας τη φρίκη του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου

Τη φετινή σχολική χρονιά τα τμήματα Γερμανικών Α΄ και Β΄ Λυκείου της κ. Χρυσάνθης Αλεξάνδρου, σε συνεργασία με τη φιλόλογο Ιφιγένεια Αναγνώστου, συμμετείχαν στην εκστρατεία #Stolen Memory των Αρχείων Arolsen. Πρόκειται για μία πρωτοβουλία της Γενικής Γραμματείας Θρησκευμάτων κατόπιν συνεννόησης με την Υπηρεσία Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του Υπουργείου Εξωτερικών και στόχο έχει την αναζήτηση απογόνων επτά Ελλήνων κρατουμένων στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Neuengamme, προκειμένου να τους παραδοθούν προσωπικά αντικείμενα των προγόνων τους που φυλάσσονται στα Αρχεία Arolsen (εδώ).

Συγκεκριμένα, ανέλαβαν να αναζητήσουν απογόνους του κρατουμένου Γεώργιου Σαγματόπουλου, ενός 24χρονου οδηγού από την Αθήνα, τα ίχνη του οποίου χάθηκαν μετά τη μεταφορά του στο στρατόπεδο Neuengamme τον Ιούνιο του 1944. Τα παιδιά και οι υπεύθυνες καθηγήτριες ανάρτησαν στον προσωπικό τους λογαριασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μία ειδική φόρμα που παρέχεται από τα Αρχεία Arolsen, μέσω της οποίας αναζητούσαν κάποιον/α που να γνωρίζει πιθανούς απογόνους του συγκεκριμένου κρατούμενου, το αντικείμενο του οποίου «υιοθέτησαν». Τα χρόνια που έχουν περάσει είναι πολλά και οι δυσκολίες να βρεθούν απόγονοι μεγάλες, παρόλα αυτά είχαμε κάποια θετικά δείγματα από χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με το όνομα Σαγματόπουλος, οι οποίοι προσφέρθηκαν να κάνουν αναζήτηση στο οικογενειακό τους περιβάλλον.

Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης εκστρατείας, η Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων οργάνωσε, επίσης, δύο διαδικτυακές επιμορφώσεις των μαθητών/τριών. Η πρώτη πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 7 Μαρτίου 2025 με θέμα τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και εισηγητή τον κύριο Ιάκωβο Μιχαηλίδη, Καθηγητή Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας και Πρόεδρο του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ο κ. Μιχαηλίδης χαρακτήρισε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ένα πρόσφατο γεγονός, που ακόμα επηρεάζει την πορεία της ανθρωπότητας. Αναφέρθηκε στα πιο μελανά σημεία του, δηλαδή τον υπέρογκο αριθμό θυμάτων (80.000.000 νεκροί, 30.000.000 – 40.000.000 εκτοπισμένοι και πρόσφυγες και πάνω από 100.000.000 τραυματίες), καθώς και τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, το Ολοκαύτωμα και τη ρίψη των ατομικών βομβών. Ανέτρεψε, επίσης, την άποψη ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται, υποστηρίζοντας ότι οι άνθρωποι δεν μελετούν την ιστορία, για αυτό δεν μαθαίνουν από τα λάθη τους και τα επαναλαμβάνουν, ενώ επισήμανε ότι πάντα η ιστορία και η προπαγάνδα βαδίζουν χέρι-χέρι. Για τον λόγο αυτό τόνισε την ανάγκη να μελετούμε την ιστορία, ώστε να βρούμε τα δυνατά σημεία της ανθρωπότητας και να μην επαναλάβουμε τα αδύνατα. Τέλος, απαντώντας σε ερωτήσεις μαθητών/τριών, «χτύπησε το καμπανάκι» για αφύπνιση, καθώς και στην εποχή μας αναβιώνουν ιδέες περί εξολόθρευσης του διαφορετικού, ιδιαίτερα λόγω του διαδικτύου και των fake news που κυκλοφορούν ταχύτατα στις μέρες μας και απειλούν τη δημοκρατία, καθώς συνήθως το κακό προηγείται του καλού. Για αυτό επέστησε την προσοχή, ως ενεργοί πολίτες, να «φιλτράρουμε» τις πληροφορίες που δεχόμαστε και να προσέχουμε τι διαβάζουμε και πιστεύουμε.

Η δεύτερη συνάντηση έλαβε χώρα τη Δευτέρα 31 Μαρτίου 2025 με θέμα «Κατανοώντας τον κόσμο των ναζιστικών στρατοπέδων»  και ομιλήτρια ήταν η κ. Ελένη Κούκη, Ερευνήτρια του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδος. Η κ. Κούκη τόνισε στα παιδιά την αυθαιρεσία των Ναζί, οι οποίοι συγκέντρωναν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και σκότωναν όποιον ήθελαν, χωρίς δίκη. Αυθαίρετη ήταν και η διαδικασία της διαλογής κατά την άφιξη των κρατουμένων στο στρατόπεδο συγκέντρωσης, όπου άλλοι επιλέγονταν να ζήσουν σε φριχτές συνθήκες και άλλοι οδηγούνταν στους θαλάμους αερίων. Έκανε, επίσης, τη διάκριση ανάμεσα στα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας, που κάλυπταν τις ανάγκες της πολεμικής βιομηχανίας των Ναζί και τα στρατόπεδα εξόντωσης, τα οποία εξυπηρετούσαν τη διαδικασία της «τελικής λύσης», του αφανισμού των Εβραίων δηλαδή, αλλά και κάθε αντιφρονούντα ή μη Άρειου. Απαντώντας με τη σειρά της σε ερώτηση των παιδιών γιατί αυξάνονταν διαρκώς τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, εξήγησε ότι οι λόγοι ήταν η ανάγκη για εργατικά χέρια, καθώς και η εξόντωση των «εχθρών». Τέλος, σε ερώτηση πώς μάθαμε για τους θαλάμους αερίων διευκρίνισε ότι από το 1944 συμμαχικά αεροπλάνα πετούσαν πάνω από τα στρατόπεδα και άρχιζαν να συλλέγουν πληροφορίες, αλλά τα περισσότερα στοιχεία έγιναν γνωστά από τεκμήρια και μαρτυρίες μετά την απελευθέρωση. Πάντως, επισήμανε ότι οι Ναζί είχαν ήδη καταστρέψει πολλά στοιχεία όταν πλησίαζαν τα συμμαχικά στρατεύματα, ενώ πολλά στρατόπεδα βομβαρδίστηκαν πριν την απελευθέρωσή τους για την εξαφάνιση των τεκμηρίων, με αποτέλεσμα πολλά θύματα.

Οι συγκεκριμένες επιμορφώσεις υπήρξαν πολύ βοηθητικές για τους μαθητές και τις μαθήτριες του συγκεκριμένου εκπαιδευτικού προγράμματος, καθώς τους πρόσφεραν το θεωρητικό υπόβαθρο και απαραίτητες γνώσεις για το θέμα με το οποίο ασχολήθηκαν. Εδραίωσαν, επίσης, τη βεβαιότητά τους για την εξαχρείωση του ανθρώπου και τις συμφορές που μπορεί να επιφέρει η αλαζονεία, ο φανατισμός και η μισαλλοδοξία. Τέλος, τους κατέστησαν περισσότερο υποψιασμένους σε οποιαδήποτε θεωρία που διασπείρει τον φόβο και το μίσος απέναντι σε καθετί διαφορετικό.