στο πλαίσιο του προγράμματος της «Βουλής των Εφήβων»

Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά μαθητές και μαθήτριες της Α΄ και Β΄ τάξης του Αρσακείου Λυκείου Θεσσαλονίκης αποτέλεσαν την Ομάδα Συμμετοχικής Δράσης του εκπαιδευτικού προγράμματος «Βουλή των Εφήβων: Βήματα Δημοκρατίας-Κάνοντας πράξη τη συμμετοχή» ΚΘ΄ Σύνοδος –σχολικό έτος 2024-25. Πρόκειται για ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που συνδιοργανώνεται από το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία και το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Το πρόγραμμα απευθύνεται στους μαθητές και στις μαθήτριες των Γενικών και Επαγγελματικών Λυκείων της χώρας, καθώς και των Ελληνικών Λυκείων του εξωτερικού. Βασικοί στόχοι του προγράμματος είναι η εξοικείωση των εφήβων με τις αρχές και τις αξίες της δημοκρατίας, με τον τρόπο λειτουργίας και τον ρόλο του Κοινοβουλίου, καθώς και η άσκησή τους σε δημοκρατικές πρακτικές και η ενεργοποίησή τους σε ζητήματα που απασχολούν το σχολείο, την κοινότητα, την κοινωνία. Το πρόγραμμα φιλοδοξεί να προσφέρει στους μαθητές και στις μαθήτριες, εκτός από γνώση, βήμα για προσωπική έκφραση και δημιουργικότητα, ευκαιρίες για προβληματισμό, διάλογο και συμμετοχή. Για το σχολικό έτος 2023-2024 κεντρική θεματική του προγράμματος ήταν «Αναζητώντας τα όρια» και υπεύθυνες για την υλοποίηση του προγράμματος υπήρξαν οι φιλόλογοι καθηγήτριες Ιφιγένεια Αναγνώστου και Παναγιώτα Νανά.

Το ενδιαφέρον για συμμετοχή στο πρόγραμμα ξεπέρασε φέτος κάθε προσδοκία και η Ομάδα Συμμετοχικής Δράσης του Σχολείου μας συγκροτήθηκε από τριάντα επτά (37) μαθητές και μαθήτριες της Α΄ και Β΄ τάξης Λυκείου! Κατά τη διάρκεια της χρονιάς πραγματοποιήθηκαν  συνολικά εννέα συναντήσεις της Ομάδας, που περιελάμβαναν δράσεις βιωματικού χαρακτήρα και συζητήσεις, συναντήσεις με το δεκαπενταμελές συμβούλιο του Σχολείου και φοιτητή Πολιτικών Επιστημών, διαδικτυακή παρουσίαση της ΑctionAid, καθώς και την επίσκεψη της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος Βορείου Ελλάδος. Μάλιστα, λόγω του μεγάλου αριθμού μελών της Ομάδας, οι συναντήσεις πραγματοποιούνταν χωριστά για την Α΄ και τη Β΄ Λυκείου, προκειμένου να μπορούν όλα τα μέλη να συμμετέχουν ενεργά.

Παρακάτω εκτίθεται αναλυτικά το ημερολόγιο των συναντήσεων της Ομάδας του Σχολείου μας:

1^η συνάντηση (25/11/24): Συνάντηση γνωριμίας της Ομάδας: οι μαθητές και οι μαθήτριες, αφού συστήθηκαν στα μέλη της Ομάδας και παρουσίασαν τους λόγους για τους οποίους επέλεξαν να συμμετάσχουν, αναζήτησαν με τον δικό τους τρόπο τα όρια του κόσμου που διαρκώς αλλάζει. Σε χαρτάκια έγραψαν τι τους αρέσει και τι όχι σε αυτόν τον κόσμο που αλλάζει διαρκώς. Κατόπιν, τα κόλλησαν στον “τοίχο του καλού” και τον “τοίχο του κακού” αντιστοίχως. Ακολούθως, επέλεξαν τυχαία χαρτάκια και παρουσίασαν τα καλά και τα κακά αυτού του κόσμου. Το θέμα της φετινής Συνόδου, δηλαδή τα όρια, προέκυψε ότι είναι το ζητούμενο να διερευνηθεί, προκειμένου να υπάρξει ισορροπία στον κόσμο όπου μεγαλώνουν τα σημερινά παιδιά.

2η συνάντηση (18/12/24): Η Ομάδα ασχολήθηκε με την ενότητα «Αναζητώντας τα όρια στο Σπίτι». Μετά από μία σύντομη εισαγωγή στο θέμα εφαρμόστηκε η δραστηριότητα «Όλη η οικογένεια σε ένα καπέλο» και με αφορμή τις απαντήσεις των μαθητών/τριών ακολούθησε συζήτηση σχετικά με τα όρια και τις ισορροπίες μέσα στην οικογένεια. Στη συνέχεια, οι μαθητές/τριες χωρίστηκαν σε ομάδες και ανέλαβαν να μελετήσουν τις οικογενειακές περιπτώσεις που προτείνονται στον Οδηγό και κατόπιν, παρουσίασαν τα πορίσματά τους στην ολομέλεια και ακολούθησε συζήτηση. Τέλος, με βάση τις ενδεικτικές ερωτήσεις του οδηγού, τα μέλη της Ομάδας ετοίμασαν ένα ερωτηματολόγιο, το οποίο πρόκειται να μοιραστεί στα τμήματα του Σχολείου.

3^η συνάντηση (14/1/25): Η συνάντηση ξεκίνησε με έναν απολογισμό της προηγούμενης με θέμα “Αναζητώντας τα όρια στην οικογένεια”. Ολοκληρώθηκαν οι ερωτήσεις που θα απαρτίσουν το ερωτηματολόγιο, το οποίο τα μέλη της Ομάδας ανέλαβαν να διακινήσουν στα τμήματά τους και δεσμεύθηκαν να επεξεργαστούν τα αποτελέσματα, ώστε να εξαχθούν τα αποτελέσματα που αφορούν τις ενδοοικογενειακές σχέσεις.

Στη συνέχεια έγινε εισαγωγή στην ενότητα “Αναζητώντας τα όρια στο σχολείο”. Η Ομάδα συζήτησε τη σημασία των ορίων στο σχολικό περιβάλλον, μεταξύ ποιων πρέπει να τίθενται και αν στόχος τους είναι να περιορίζουν ή να προστατεύουν τα εμπλεκόμενα μέλη. Ακολούθως, έγινε αναφορά σε συγκεκριμένες περιπτώσεις από τη σχολική ζωή και διερευνήθηκε κατά πόσο συνιστούν παραβίαση των ορίων και πώς θα έπρεπε να αντιμετωπιστούν ώστε να αποκατασταθεί η τάξη.

4^η συνάντηση (29/1/25): Οι μαθητές και οι μαθήτριες της Ομάδας Συμμετοχικής Δράσης είχαν συνάντηση με μέλη του δεκαπενταμελούς συμβουλίου του Σχολείου. Στη συζήτηση που διεξήχθη τέθηκε το θέμα των ορίων στη σχολική και ζωή και αξιολογήθηκαν περιπτώσεις όπου τα όρια είχαν υποστεί υπέρβαση. Επίσης, συζητήθηκε το θέμα των ποινών και των απουσιών. Κρίθηκε ως αναποτελεσματική η απουσία ως μέσο ποινής και προτάθηκαν εναλλακτικές λύσεις, όπως η εθελοντική εργασία (π.χ. καθαρισμός του χώρου ή άδειασμα των κάδων ανακύκλωσης). Άλλα θέματα που τέθηκαν προς συζήτηση ήταν η χρήση των κινητών και η αυστηροποίηση των ποινών όσον αφορά τον σχολικό χώρο, καθώς και οι σχέσεις μαθητών/τριών-εκπαιδευτικών και τα όρια που πρέπει να τηρούνται. Για ακόμη μία φορά τα παιδιά εντυπωσίασαν με την ωριμότητα της σκέψης και  την ευθυκρισία τους

5^η συνάντηση (20/2/25): Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κοινωνικής Δικαιοσύνης (20 Φεβρουαρίου) τα μέλη της Ομάδας Συμμετοχικής Δράσης παρακολούθησαν  μία διαδικτυακή παρουσίαση που οργάνωσε η ΑctionAid. Mέσα από μία σειρά διαδραστικών ερωτήσεων οι μαθητές και οι μαθήτριες έδωσαν τους δικούς τους ορισμούς για την έννοια της Ισότητας και της Δικαιοσύνης αρχικά, ενώ ακολούθως, μέσα από χαρακτηριστικά σκίτσα, αντιλήφθηκαν με παιγνιώδη τρόπο την έννοια της Κοινωνικής Δικαιοσύνης και τη σημασία της για την κοινωνική αρμονία και την εξασφάλιση ίσων ευκαιριών για όλους, ανεξαρτήτως φύλου, εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας, σεξουαλικού προσανατολισμού ή άλλης μορφής διάκρισης.

6^η συνάντηση (24/2/25): Ως συνέχεια  της παρουσίασης της ActionAid που παρακολούθησαν στις 20/2, τα μέλη της Ομάδας υλοποίησαν το Σχέδιο Μαθήματος 4  «Μέσα στα παπούτσια των άλλων»  από τον Οδηγό του προγράμματος Ecoality της ActionAid, ένα πρόγραμμα που έχει στόχο την ενδυνάμωση εφήβων και νέων ατόμων για την κατανόηση, τη σύνδεση και την αντιμετώπιση παγκόσμιων προκλήσεων, που σχετίζονται με ζητήματα κλιματικής κρίσης και κοινωνικής δικαιοσύνης, δίνοντας έμφαση στη διάσταση του φύλου. Συγκεκριμένα, οι μαθητές και οι μαθήτριες παρατήρησαν, αρχικά, την Πυραμίδα ιεράρχησης των Αναγκών του Maslow και διατύπωσαν τις κρίσεις και τις παρατηρήσεις τους. Στη συνέχεια, κάθισαν σε κύκλο και τους μοιράστηκαν κάρτες ρόλων. Αφού στοχάστηκαν για λίγο μόνοι/ες τους και «μπήκαν στα παπούτσια» του ανθρώπου που περιγράφεται στην κάρτα, άκουσαν μία σειρά από δηλώσεις. Όταν η απάντησή τους σε μία δήλωση ήταν θετική, έπαιρναν ένα λαστιχάκι από το κέντρο του κύκλου. Στο τέλος της διαδικασίας μέτρησαν τα λαστιχάκια που είχαν συγκεντρώσει και υπολόγισαν ποιες ανάγκες μπορεί να καλύψει ο καθένας/η καθεμία. Έτσι, με βιωματικό τρόπο αντιλήφθηκαν τις ανισότητες που μπορούν να υπάρχουν σε μία κοινωνία ανάλογα με το φύλο, το επάγγελμα, τη χώρα καταγωγής, το εισόδημα κλπ, αλλά και τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής ακόμα και σε άτομα με εύρωστη οικονομική κατάσταση. (περισσότερα εδώ)

7^η συνάντηση (28/3/25): Τα μέλη της Ομάδας Συμμετοχικής Δράσης είχαν συνάντηση με τον απόφοιτο του Σχολείου Γιώργο Αντωνίου, φοιτητή του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ. Στη συνάντηση συζητήθηκε το θέμα “Τα όρια στην Πολιτική”. Δόθηκε ορισμός της Πολιτικής, καθώς και παρουσιάστηκαν οι προϋποθέσεις για να θεωρείται μία πράξη “πολιτική”. Ακολούθως, εκτέθηκαν τα θεσμικά όρια που υπάρχουν στην πολιτική, όπως οι εκλογές, το Σύνταγμα, οι νόμοι και η διάκριση των εξουσιών. Στη συζήτηση που ακολούθησε ιδιαίτερα απασχόλησε τα παιδιά η θέση των βουλευτών στην κοινωνία, το δικαίωμα της ασυλίας που διαθέτουν, καθώς και  ο ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας και η ισχύς του θεσμού αυτού. Γενικότερα, ήταν μία εποικοδομητική συνάντηση, με γόνιμους προβληματισμούς, που έδωσαν τροφή για σκέψη σε όλους/ες τους/τις υποψήφιους/ες ψηφοφόρους.

8^η συνάντηση (1/4/25): Η Ομάδα Συμμετοχικής δέχθηκε της επίσκεψη εκπροσώπων της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος Βορείου Ελλάδος, προκειμένου να ενημερωθούν για την ασφαλή πλοήγηση στο διαδίκτυο και τους κινδύνους που καραδοκούν. Οι εκπρόσωποι της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος Βορείου Ελλάδος, μέσω διαδραστικής παρουσίασης και χαρακτηριστικών βίντεο, παρουσίασαν στα παιδιά αρκετά θέματα, όπως την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων τους από επιτήδειους, ώστε να δημιουργήσουν ψεύτικα προφίλ και να διαπράξουν διαδικτυακές απάτες. Γι΄ αυτό και τόνισαν την ανάγκη να διασφαλίσουν την ιδιωτικότητά τους με κάθε μέσο, αποφεύγοντας να ανεβάσουν στοιχεία και φωτογραφίες που μπορεί να τη θέσουν σε κίνδυνο, καθώς και τη σημαντικότητα να έχουν ιδιωτικά προφίλ. Επίσης, εξήγησαν νεοφυείς όρους – απειλές στο διαδίκτυο, όπως grooming, sexting, stalking, challenges κλπ, επιμένοντας στον τρόπο που μπορούν να τις αναγνωρίζουν αλλά και να τις αποφεύγουν. Τέλος, παρουσίασαν στα παιδιά τους τρόπους επικοινωνίας με την Αστυνομία, προκειμένου να καταγγέλλουν κάθε πιθανή απειλή που δέχονται, επισημαίνοντας την αποτελεσματική επέμβαση της Υπηρεσίας τους στα συγκεκριμένα θέματα. (περισσότερα εδώ)

9^η συνάντηση (8/5/25): To θέμα της συνάντησης ήταν “Τα όρια στον Αθλητισμό’. Τα μέλη της Ομάδας Συμμετοχικής Δράσης, σε ομάδες, μελετώντας σχετικές φωτογραφίες και συζητώντας μεταξύ τους, κατέγραψαν περιπτώσεις υπέρβασης των ορίων, όπως η βία στα γήπεδα, η χρήση αναβολικών, η αντιαθλητική συμπεριφορά προς τον συναθλητή, η λανθασμένη διαχείριση της ήττας, καθώς και η εμπορευματοποίηση του σύγχρονου αθλητισμού. Στη συνέχεια, τα συμπεράσματα  παρουσιάστηκαν στην ολομέλεια και ακολούθησε συζήτηση, όπου οι μαθητές/τριες μοιράστηκαν τις απόψεις  και τους προβληματισμούς τους.

Τέλος, εκλέχθηκε μετά από ψηφοφορία μεταξύ των μελών της Ομάδας Συμμετοχικής Δράσης ως ο έφηβος βουλευτής που θα εκπροσωπήσει το Σχολείο μας στην ΚΘ΄ Σύνοδο της Βουλής των Εφήβων που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα από την 7 Ιουλίου έως τις 10 Ιουλίου 2025 ο μαθητής της Β΄ Λυκείου Μιχάλης Βασιλάκης, με αναπληρωτή τον μαθητή της Β΄ Λυκείου Αντώνη Κελεκτσόγλου. Ευχόμαστε στον Μιχάλη καλή επιτυχία και να απολαύσει τη μοναδική αυτή εμπειρία.

Θα θέλαμε να συγχαρούμε τους μαθητές και τις μαθήτριες της Ομάδας Συμμετοχικής Δράσης. Και μόνο με την επιλογή τους να συμμετάσχουν στο συγκεκριμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα – κάποιοι/ες για δεύτερη χρονιά – απέδειξαν ότι έχουν ανησυχίες και προβληματισμούς, που θέλουν να μοιραστούν με συνομηλίκους τους και να συμπράξουν όλοι/ες μαζί για την εξεύρεση πιθανών λύσεων. Πιστεύουμε ότι η ενασχόλησή τους με τη φετινή θεματική τους έκανε να αντιληφθούν την έννοια των ορίων σε διάφορους τομείς (οικογένεια, σχολείο, πολιτική, διαδίκτυο, αθλητισμός) και να συνειδητοποιήσουν ότι τα όρια τίθενται τελικά όχι για α μας περιορίσουν, αλλά για να διατηρήσουν την ισορροπία στη ζωή μας. Σεβόμενοι/ες τελικά τα όρια, σεβόμαστε τον ίδιο μας τον εαυτό και τους ανθρώπους γύρω μας!