Το Σάββατο 16 Νοεμβρίου 2024 το απόγευμα πραγματοποιήθηκε στο κατάμεστο θέατρο των Αρσακείων Σχολείων Θεσσαλονίκης το δεύτερο κατά σειρά «Σαββατοκύριακο στο Αρσάκειο», αφιερωμένο «Στην Ίμβρο την ερατεινή∙ με τα παιδιά, με τα σχολεία και τη λαλιά της». Η εκδήλωση αποτέλεσε ένα οδοιπορικό μνήμης για το πολύπαθο νησί της Ίμβρου και τα βάσανα της ελληνικής κοινότητάς του. Ταυτόχρονα, λειτούργησε και ως κρουνός πληροφόρησης, όχι μόνο για την πολυκύμαντη κατάσταση που βίωσε η ελληνική ιμβριακή κοινότητα κατά τον 20ο αιώνα, αλλά και για την ανασυγκρότηση και μετέπειτα αναβίωσή της μετά την ιστορική στιγμή της επανίδρυσης της ελληνικής εκπαίδευσης το 2013. Οι αφηγήσεις, οι ομιλίες, οι μελωδίες, το οπτικό υλικό γέμισαν το θέατρο με ζεστασιά, νοσταλγία, προβληματισμό, συγκίνηση αλλά και θαυμασμό για την Ίμβρο την ερατεινή και τους ανθρώπους της.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης –χάρη στο πολύπτυχο πολιτισμικό, ιστορικό και καλλιτεχνικό περιεχόμενό της, όπως παρουσιάστηκε από μαθητές, μαθήτριες και αποφοίτους μας, εκπαιδευτικούς και ομιλητές– πυροδοτήθηκε μαζί με την αναμόχλευση οδυνηρών αναμνήσεων και μια πιο εσωτερική και προσωπική πρόσληψη της ιστορίας, συνενώνοντας όλους, μικρούς και μεγάλους, στην κοινή πίστη για τη ζωτική σημασία της ελληνικής παιδείας και του πολιτισμού.

Στον χαιρετισμό του ο Βοηθός Επόπτριας στα Αρσάκεια Σχολεία Θεσσαλονίκης, Θανάσης Νευροκοπλής, έχοντας την ευθύνη της οργάνωσης και του συντονισμού της εκδήλωσης, υπογράμμισε το διπλό χρέος τιμής και ελπίδας που οφείλουμε στην ελληνική ιμβριακή –αλλά και σε όποια άλλη– κοινότητα υπερασπίζεται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, για να ακολουθήσουν στη συνέχεια οι αφηγήσεις και οι ομιλίες –όλες τους προσωπικές καταθέσεις και μαρτυρίες– των τριών προσκεκλημένων.

Η Αλεξάνδρα Γαϊδατζή, απόφοιτος του Σχολείου μας και πτυχιούχος της Σχολής Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ, με τη Χρυσούλα Κυβέλου, μαθήτρια της Α΄ τάξης του Γυμνασίου μας, απήγγειλαν αποσπάσματα από τον πρόλογο της Μαριάννας Κορομηλά στο βιβλίο του Πατριάρχη Βαρθολομαίου «Ὅτε ἤμην παιδίον», καθώς και από το διήγημα του Γιώργου Ξεινού «Το σπίτι», ζωντανεύοντας με την απαγγελία τους τα τραγικά διλήμματα (αλληλογραφία του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ιάκωβου με τον δάσκαλο Λάζαρο Λαζαρίδη) αλλά και τη σκληρή μέρα του ξεριζωμού (γράμμα του Κώστα Ξεινού στον γιο του Γιώργο για την τελευταία λειτουργία πριν τον εκπατρισμό) των Ιμβρίων.

Το κοινό προς στιγμήν έμοιαζε να “τρυπώνει” στο Σχοινούδι και τ’ άλλα χωριά της Ίμβρου, στα σπίτια και τα σοκάκια του νησιού, να στριφογυρνά στις αγωνίες και τα μύχια τραύματα που σημάδεψαν ανεξίτηλα τους ανθρώπους της Ίμβρου. Οι προσευχές, ο θρήνος για την απώλεια, οι τελευταίες σπαρακτικές ώρες του βίαιου αποχωρισμού της πατρικής εστίας, μέχρι και την αγωνιώδη επιστροφή των ξεριζωμένων σε αυτήν, κυριάρχησαν στην ατμόσφαιρα. Στον ίδιο τόνο και το τραγούδι του Γιώργου Φραντζολά, «Η φωνή του Ξένου», ερμηνευμένο από μικρό μουσικό σχήμα αποφοίτων και μαθητών, σε ενορχήστρωση του αποφοίτου μας Αντώνη-Παναγιώτη Ατζέμη.

Στον λόγο του ο συγγραφέας και Πρόεδρος της Εταιρείας Μελέτης Ίμβρου και Τενέδου, Γιώργος Ξεινός, με βαθιά συγκίνηση –όντας Ιμβριώτης και ο ίδιος– καθοδήγησε το κοινό σε μια ιστορική διαδρομή του νησιού, εξιστορώντας μικρές και μεγάλες ιστορίες της ζωής στην Ίμβρο από τις αρχές του 20ου αιώνα μέχρι και το 1964. Τα βάσανα των κατοίκων του νησιού, η αδιαφορία της τοπικής διοίκησης για την τήρηση των συμφωνημένων στη Συνθήκη της Λωζάνης, ο κλονισμός της ελληνικής εκπαίδευσης, αλλά και η μετέπειτα συλλογική προσπάθεια για την οργάνωσή της από την ιμβριακή κοινότητα, ήταν ορισμένα από τα βασικά σημεία του λόγου του.

Ο μουσικός φιλόλογος Γιώργος Φραντζολάς μίλησε με λόγο ευαίσθητο και διεισδυτικό για το βιβλίο «Τώρα επιστρέφοντας» του Γιώργου Ξεινού, για να μοιραστεί στη συνέχεια μαζί μας την εμπνευσμένη πρόσληψη του τραγουδιού του «Σχοινούδι». Ιδιαίτερη υπήρξε η στιγμή της υπαρξιακής προσέγγισής του στην έννοια και στο αίσθημα του νόστου, μα και της άλλης όψης του, της ελπίδας, ως μια ενόρμηση φυσική κι ανάγκη εσωτερική του ανθρώπου να αποδώσει νόημα στα γεγονότα και στην ιστορία, ακόμη κι αν αυτό δεν είναι εκ πρώτης όψεως ορατό.

Δύο εμβληματικά τραγούδια του νεότερου ελληνισμού («Της αγάπης αίματα» και «Όμορφη και παράξενη πατρίδα») ερμήνευσε ενδεκαμελής Ορχήστρα και η Χορωδία των Αρσακείων Σχολείων, με σαράντα και πλέον μαθητές και μαθήτριες από το Δημοτικό μέχρι το Λύκειο, υπό τη διεύθυνση της καθηγήτριας Μουσικής, Αναστασίας Γκίνη, αγγίζοντας τις καρδιές όλων. Στο ίδιο κλίμα, προβλήθηκε βιντεοσκοπημένο απόσπασμα από την εναρκτήρια ομιλία του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου στο πρόσφατο Πανιμβριακό Συνέδριο (28-09-2024).

Τέλος, η απλότητα του λόγου και η αμεσότητα του ιδρυτή και πρώτου Διευθυντή του Ελληνικού Γυμνασίου-Λυκείου στα Αγρίδια της Ίμβρου, Ιωακείμ Καμπουρόπουλου, καθήλωσε το ακροατήριο. Μιλώντας με ευθύτητα για τις δυσκολίες της επανίδρυσης του Ελληνικού Σχολείου, για το αξιοθαύμαστο συλλογικό έργο όλων των εμπλεκομένων, αλλά και για τη θετική στάση της τουρκικής διοίκησης στην επίτευξη του κοινού στόχου, όχι μόνο ανέδειξε το ατομικό και συλλογικό τραύμα του ιμβριακού ελληνισμού, αλλά και χάραξε νοητά τον δρόμο για τη θεραπεία του. Παρουσίασε επίσης το πρόγραμμα διδασκαλίας του Ελληνικού Σχολείου της Ίμβρου με τις πλούσιες δράσεις και διακρίσεις των μαθητών του, αναδεικνύοντας έτσι τον πολυδιάστατο ρόλο της ομογενειακής εκπαίδευσης στην ειρηνική συνύπαρξη και στην πρόοδο της νησιού. Στον λόγο του δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει τα Αρσάκεια Σχολεία, τα οποία στέκονται στο πλευρό του Ελληνικού Σχολείου στην Ίμβρο, ήδη από το 2015, σε μια συντονισμένη προσπάθεια αδελφικής στήριξης με κάθε πρόσφορο τρόπο, ώστε να καλυφθούν λειτουργικές ανάγκες του Σχολείου της Ίμβρου.

Η εκδήλωση, που έκλεισε με έναν συγκινητικό χαιρετισμό του Προέδρου της Ιμβριακής Ένωσης Μακεδονίας-Θράκης, Παύλου Σταματίδη, ήταν μια αφορμή για ζεστές συναντήσεις, ουσιαστικές συνδέσεις με ανθρώπους και γεγονότα, αλλά και μια ζωηρή υπενθύμιση για το χρέος της έμπρακτης συμπαράστασης των Σχολείων μας στην Ίμβρο την ερατεινή∙ με τα παιδιά, με τα σχολεία και τη λαλιά της.

Δείτε το πρόγραμμα της εκδήλωσης με όλους τους συντελεστές, τα κείμενα και τα βίντεο των ομιλιών, κι ακούστε το “Σχοινούδι”, πατώντας στα παρακάτω εικονίδια: