Ανάμεσα σε πατρίδα και ξενιτιά. Η ιστορία των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων στη Λειψία και τη Σαξωνία (1949/50 -1989)

Την Τετάρτη 6 Νοεμβρίου 2024 οι μαθητές/τριες του γερμανικού τμήματος της Β΄τάξης του Αρσακείου Λυκείου Θεσσαλονίκης επισκέφθηκαν την έκθεση «Ανάμεσα σε πατρίδα και ξενιτιά. Η ιστορία των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων στη Λειψία και τη Σαξωνία (1949/50-1989)» που παρουσιάζεται στο Ινστιτούτο Goethe στο πλαίσιο της συνεργασίας του τμήματος Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου με το Griechenhaus E. V. στη Λειψία.

Οι μαθητές/τριες περιηγήθηκαν στην ψηφιακή έκθεση που ζωντανεύει τα βιώματα των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων, οι οποίοι βρέθηκαν στην Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία από την παιδική τους ηλικία κατά την διάρκεια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου μέχρι και τη σημερινή πραγματικότητα. Το ζήτημα της απομάκρυνσης των παιδιών από τις οικογένειές τους αναδείχθηκε σε μείζον θέμα αντιπαράθεσης των δυο πλευρών. Η αποκλειστική διαχείριση της μνήμης από τους νικητές του εμφυλίου συνέβαλε στη σταδιακή εγκατάλειψη των προσπαθειών επιστροφής των παιδιών που είχαν μεταφερθεί στις Λαϊκές Δημοκρατίες, παραδίδοντας στη λήθη το επίμαχο ζήτημα για δεκαετίες. Κατά την ξενάγησή τους οι μαθητές/τριες αξιοποίησαν σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία που αποτυπώνουν τις μαρτυρίες αυτές από κοινού με άλλα αρχειακά τεκμήρια και συνοδευτικά έγγραφα.

Συμπληρωματικά με την έκθεση, οι μαθητές/τριες παρακολούθησαν το ομότιτλο ντοκιμαντέρ “Zwischen Heimat und Fremde” που φωτίζεται από τις προφορικές μαρτυρίες των ανθρώπων αυτών που μεταφέρουν τις εμπειρίες τους ολοκληρώνοντας τον κύκλο της ζωής τους. Μέσα από τις δημιουργίες Ελλήνων κινηματογραφιστών συναισθάνθηκαν και οι ίδιοι τα πάθη του διχασμού, τη νοσταλγία αλλά και τη λύτρωση των προσφύγων και στις δύο χώρες. Παράλληλα το εκπαιδευτικό υλικό και οι δραστηριότητες που συνόδευαν την έκθεση αποκάλυψαν το ψυχολoγικό αποτύπωμα της εξαθλίωσης, της έλλειψης τροφής και ασφάλειας που βίωσαν οι πρόσφυγες.

Η επίσκεψη αυτή αποτέλεσε μια άκρως επιτυχημένη προσπάθεια διερευνητικής προσέγγισης της προφορικής ιστορίας, που διαφοροποιείται από την κλασική μέθοδο ιστοριογνωσίας και καινοτομεί. Η αναδιήγηση της ζωής αυτών των ανθρώπων στους νέους μαθητές δεν αποτελεί απλά μια μαθησιακή διαδικασία άξια μελέτης, αλλά διατηρεί την ιστορική μνήμη και αποδίδει τον ελάχιστο φόρο τιμής σε όσους βίωσαν τα δεινά της προσφυγιάς και της ξενιτιάς.

Τους μαθητές/τριες συνόδευσαν οι καθηγήτριες Γερμανικών Αλεξάνδρου Χρυσάνθη, Κωνσταντινίδου Θένια, Φόρστερ Χριστίνα.