στα βήματα και τις μνήμες του Vitaliano Poselli
Μαρ 12 2025

μια υπέροχη συζήτηση – ξενάγηση στο παρελθόν

Στο πλαίσιο της διεθνούς πρωτοβουλίας My Hometown (Η πόλη μου) της Διεθνούς Συμμαχίας για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος (International Holocaust Remembrance Alliance – IHRA) στην οποία συμμετέχει το τμήμα Αγγλικών της Β’ Λυκείου της κ. Βασιλικής Κωσταρά, σε συνεργασία με τη φιλόλογο Ιφιγένεια Αναγνώστου, πραγματοποιήθηκε μία ακόμα δράση. Το σχολείο μας επισκέφτηκε η κ. Αλίκη Ζαφειροπούλου -Καλογήρου, γιαγιά μαθήτριας του τμήματος και ανιψιά του Vitaliano Poselli, του αρχιτέκτονα εμβληματικών κτηρίων της πόλης μας, όπως το Διοικητήριο, το παλαιό κτήριο της Φιλοσοφικής Σχολής, το Γ΄ Σώμα Στρατού, το Νοσοκομείο Λοιμωδών Νοσημάτων κ.α. Πολλά από αυτά τα κτήρια, μάλιστα, συνδέονται με το εβραϊκό παρελθόν της Θεσσαλονίκης, όπως η Βίλα και οι Μύλοι Αλλατίνι.

Η κ. Καλογήρου διηγήθηκε στα παιδιά την ιστορία της ζωής του σπουδαίου αυτού καλλιτέχνη, ο οποίος ξεκίνησε από ένα φτωχό χωριό της Σικελίας, το Castiglione, για να πάει από εκεί στην Μπολόνια και μετά ως εμπειρικός αρχιτέκτονας στην Κωνσταντινούπολη. Το ταλέντο του αναγνωρίστηκε από τον Σουλτάνο και ανέλαβε σημαντικά έργα και από εκεί η φήμη του έφτασε μέχρι τη Θεσσαλονίκη, όπου ο Σαμπρί Πασάς του ανέθεσε να κατασκευάσει πολλά κτήρια-σύμβολα της πόλης (ανάμεσά τους, εκτός από τα προαναφερθέντα, συγκαταλέγονται το Γενί Τζαμί, η Αρμενική και η Καθολική Εκκλησία, αλλά και πολλές οικίες της λεωφόρου των Εξοχών). Τότε περίπου αρχίζει και η συνεργασία με τον παππού της κ. Καλογήρου, τον Giuseppe Poselli, που ήταν ο εργολάβος και ο οικονομικός διαχειριστής των κατασκευών του Vitaliano. Η κ. Καλογήρου επέμεινε ιδιαίτερα στην ποιότητα των υλικών των κτηρίων και την ανθεκτικότητά τους στον χρόνο και τους σεισμούς, ενώ αναφέρθηκε και σε βραβεύσεις του Vitaliano Poselli από τον ιταλό βασιλιά Βιττόριο Εμμανουέλλε Γ΄, τον Σουλτάνο Αβδούλ Χαμίτ και τον Σαμπρί Πασά.

Στη συνέχεια, η κ. Καλογήρου απάντησε σε ερωτήσεις των παιδιών σχετικά με την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης. Τόνισε τη σημασία της στην οικονομική ζωή της πόλης, αλλά και την απουσία διαχωρισμών θρησκείας εκείνη την εποχή, αφού χριστιανοί και εβραίοι συνυπήρχαν αρμονικά, ενώ πολλοί χριστιανοί βοήθησαν εβραίους κατά τη γερμανική κατοχή και τον διωγμό τους από τους Ναζί. Μάλιστα, όπως χαρακτηριστικά είπε, μία Εβραία εμπιστεύτηκε στη μητέρα της, κόρη Poselli,  τα κοσμήματά της, αλλά ποτέ δεν γύρισε από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης για να τα πάρει πίσω.

Ακολούθως, η κ. Καλογήρου απάντησε σε ερωτήσεις των παιδιών και για τους απογόνους του Vitaliano Poselli. Από τα οκτώ παιδιά που απέκτησε με τη γυναίκα του τη Luisa, πρώην δόκιμη καλόγρια, σχεδόν όλα πήραν την καλλιτεχνική φλέβα, αφού τέσσερα παιδιά ασχολήθηκαν με τη μουσική. Μάλιστα, μία εγγονή του, η Luisa, ήταν το Ποζελάκι, η μούσα του Αττίκ. Τέλος, στην ερώτηση αν ο Vitaliano Poselli, θα μπορούσε να σταδιοδρομήσει και σήμερα ως αρχιτέκτων, η απάντηση της κ. Καλογήρου ήταν σίγουρα καταφατική: «Ναι, και μάλιστα από τους μεγαλύτερους!»

Ευχαριστούμε πολύ την κ. Καλογήρου για την ευγενική προθυμία της να έρθει στο Σχολείο μας και να μοιραστεί με τα παιδιά την ιστορία της οικογένειάς της. Μας μετέφερε σε μία άλλη εποχή, όπου τα κτήρια της Θεσσαλονίκης είχαν μία άλλη αίγλη και μας γνώρισε αυτόν τον τόσο σπουδαίο αρχιτέκτονα, τα έργα του οποίου στολίζουν μέχρι σήμερα την πόλη μας.