το θέατρο που αγγίζει τις ψυχές
Φεβ 10 2022

μια ιστορία του τότε, μια ιστορία του τώρα
Γούτου Γουπατού, του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη
από τη θεατρική ομάδα Εν Δυνάμει

Στο πλαίσιο των πολιτιστικών δράσεων του Σχολείου, την Τετάρτη 26.01.2022 οι μαθητές και οι μαθήτριες της Α΄ και Β΄ τάξης παρακολούθησαν ανά τάξη στο θέατρο των Αρσακείων Σχολείων την παράσταση «Γουτού Γουπατού». Η παράσταση βασίζεται στο ομότιτλο διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και μεταφέρει τη σκέψη και το μήνυμα του κειμένου και στη δική μας σύγχρονη εποχή παρουσιάζοντας «μια ιστορία του τότε, μια ιστορία του τώρα». Η παράσταση και το βιωματικό πρόγραμμα που την συνοδεύει αποτελούν μέρος του θεατροπαιδαγωγικού προγράμματος “Κοινωνία Χταποδιών” που υλοποιεί η ομάδα «Εν Δυνάμει».

Υποδεχτήκαμε στο θέατρο του Σχολείου τον 6μελή μεικτό θίασο της ομάδας «Εν Δυνάμει», που αποτελείται από ηθοποιούς με και χωρίς αναπηρία, και τους είδαμε να μεταμορφώνονται, να τραγουδούν και να αφηγούνται την ιστορία του Μανωλιού του Ταπόη, που «τον επετροβολούσαν οι μάγκες της αγοράς, τον εχλεύαζον τα κορίτσια της γειτονιάς, τον εφοβούντο τα νήπια και τα βρέφη». Είδαμε να ξετυλίγεται μπροστά μας μια ιστορία για την ετερότητα, την αναπηρία, το Άλλο και το εγώ. Μια ιστορία για τα μικρά περιστατικά καθημερινής βίας αλλά και για τις μεγάλες στιγμές της φιλίας, της εμπιστοσύνης και της αγάπης.

Στην ιστοσελίδα της ομάδας [εδώ ] διαβάζουμε τους στόχους και τις προθέσεις της -προθέσεις που έστω και χωρίς την πλήρη ανάπτυξη του εργαστηρίου επιτεύχθηκαν σε υψηλό βαθμό: «Η ομάδα Εν Δυνάμει, πάντα αφορμισμένη από τις προσωπικές αναζητήσεις και ανησυχίες των μελών της αλλά και των κοινωνικών ζητημάτων που αφορούν την κοινωνία, προσπαθεί μέσω της Τέχνης να οδηγηθεί προς νέες ανακαλύψεις και να αφυπνίσει την σκέψη των θεατών και όχι μόνο πάνω σε καίρια ζητήματα με θεματική την αναπηρία και όχι μόνο. Στη νέα παράσταση της ομάδας “Γουτού Γουπατού” θεατές και θίασος βυθίζονται σε ένα αναστοχαστικό ταξίδι διερεύνησης του κοινωνικά επιβεβλημένου και προσωπικού στίγματος του καθενός και της καθεμιάς. Με σκοπό τη ζύμωση της αντίληψης πως η αλλαγή προς έναν κόσμο συμπερίληψης βρίσκεται στα χέρια μας.

Η ομάδα Εν Δυνάμει επιχειρεί να τονώσει στους μαθητές τα αισθήματα ισότητας και ισοτιμίας καθώς και να παρακινήσει την σκέψη αυτών πάνω σε ζητήματα που αφορούν την αναπηρία, την ετερότητα, την δικαιοσύνη και την αδικία, τον εκφοβισμό. Με την θεατρική φόρμα και τη ροή του εργαστηρίου οι ηθοποιοί θα προσπαθήσουν να καθοδηγηθούν με τους μαθητές προς μία νέα κοινωνία συμπερίληψης, μακριά από επιβεβλημένα στερεότυπα και προκαταλήψεις. Η κριτική σκέψη των μαθητών και μαθητριών και η απαγκίστρωση από προκαταλήψεις θα προκαλείται από τις δραστηριότητες και τα ερωτήματα του εργαστηρίου.»

Κι ήταν κάτι παραπάνω αυτό που παρακολουθήσαμε: τρεις παραστάσεις, η μια μετά την άλλη για τα παιδιά της κάθε τάξης, και μια σύντομη συζήτηση με τα εξαιρετικά παιδιά/ηθοποιούς της θεατρικής ομάδας, που με ωριμότητα, ζωντάνια, ευαισθησία κι ειλικρίνεια πλαισίωσαν και ανέδειξαν την ιστορία που μας παρουσίασαν.. Η μαγεία της παπαδιαμαντικής αφήγησης συνεπήρε τους μαθητές και τις μαθήτριες που σιωπηλά μοιράστηκαν με τους ήρωες του τότε και του τώρα την αγωνία, τους φόβους, την ενοχή.. Τα παιδιά έφευγαν από το θέατρο συγκινημένα, προβληματισμένα, μα προπαντός έχοντας εισπράξει βαθιά μέσα τους τα λόγια και τα αισθήματα που μόνο η τέχνη ξέρει να γεννά..

Τις σκέψεις και τα συναισθήματα όλων αποτυπώνουν τα πολλά και ειλικρινή σχόλια των μαθητών και μαθητριών και των τριών τάξεων -ανώνυμα τα παραθέτουμε, ακριβώς γιατί εκφράζουν τη συλλογική εντύπωση και τις ευχαριστίες όλων :

[Από την Β΄τάξη:]


Η παράσταση από την ομάδα εν δυνάμει θα μπορούσε να χαρακτηριστεί με μια λέξη «συγκινητική». Ήταν μια από τις πιο ουσιαστικές, αν όχι η πιο ουσιαστική δράση που έχει πραγματοποιηθεί στο σχολείο… Για μένα προσωπικά ένα από τ σημαντικότερα μηνύματα ήταν η φράση που ακούστηκε στο τέλος της παράστασης «πώς θα μας έβλεπε και θα μας έκρινε ο μικρός μας εαυτός εάν μας έβλεπε σήμερα». Ειλικρινά, ευχαριστώ το σχολείο γι’ αυτό το μάθημα, γιατί όντως η παράσταση αυτή ήταν ένα πραγματικό μάθημα για μένα!

… ήταν μια ιδιαίτερη παράσταση με ένα θέμα που απασχολεί εδώ και αιώνες όλους μας με διαφορετικό τρόπο. Το διήγημα του Παπαδιαμάντη παρόλο που γράφτηκε το 1899 πραγματεύεται ένα θέμα τόσο επίκαιρο. Οι βασικοί ήρωες, ένα παιδί που γεννήθηκε με κάποια αναπηρία και ένα άλλο που είχε επιλέξει να ζει με έναν παραβατικό τρόπο, είναι πρόσωπα τα οποία συναντάμε καθημερινά στη ζωή μας. Η κοινωνία μας όμως πώς τα αντιμετωπίζει; Θίξανε επίσης το θέμα του εκφοβισμού που δυστυχώς ακόμα υπάρχει ως φαινόμενο. Ακόμα κι αν δεν έχουμε βρεθεί στη θέση του θύτη ή του θύματος, σίγουρα είμαστε θεατές και πρέπει να το αλλάξουμε αυτό, ώστε ο κόσμος μας να γίνει καλύτερος. Τέλος, η παράσταση έκλεισε με το ερώτημα αν ο μικρός μας εαυτός θα ήταν περήφανος γι’ αυτό που είμαστε σήμερα. Πιστεύω ότι μας ακούμπησε όλους και όλοι θα προσπαθήσουμε να αλλάξουμε, για να ζήσουμε σε έναν καλύτερο κόσμο.

Το bulling  είναι φαινόμενο που ο μισός πληθυσμός έχει βιώσει ή έχει υπάρξει παρατηρητής έστω και τυχαία. Όπως μας είπαν οι ηθοποιοί, αφηγήθηκαν το διήγημα του Παπαδιαμάντη και ταυτόχρονα πρόσθεσαν τις δικές τους εμπειρίες, που το έκαναν πιο ζωντανό και άμεσο προς τους θεατές.

Η παράσταση ήταν πολύ ωραία και θεωρώ ότι έθιξε ένα πολύ σημαντικό θέμα το bulling, καθώς και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στον καθένα. Έφερε, πιστεύω, στη μνήμη αρκετών συμμαθητών μας καταστάσεις που έχουμε βιώσει είτε από τη θέση του θύματος – θύτη  είτε από τη θέση του άπραγου παρατηρητή.

Η παράσταση ήταν ενδιαφέρουσα και διδακτική, καθώς μέσα από ένα κείμενο του 1899 θίχτηκαν ζητήματα που μας αφορούν ακόμα και σήμερα. Για μένα ήταν ένα πολύ όμορφο ταξίδι μέσα από το οποίο μπόρεσα να μάθω, να κατανοήσω περισσότερο, αλλά κυρίως να σκεφτώ. Οι ηθοποιοί ήταν καθηλωτικοί και κατάφεραν να κεντρίσουν το ενδιαφέρον όλων μας. Μου άρεσε πάρα πολύ!

Η παράσταση ήταν εντυπωσιακή. Οι ηθοποιοί είχαν υπέροχη ενέργεια, κατάφεραν να περάσουν ξεκάθαρα το μήνυμά τους, να κάνουν την ιστορία κατανοητή, να μας συγκινήσουν και να μας καθηλώσουν. Σίγουρα θα ήθελα να παρακολουθήσω μελλοντικές τους παραστάσεις.

… Η παράσταση γεμάτη νόημα και ουσία. Με άγγιξε πάρα πολύ γιατί μου έφερε πολλές αναμνήσεις (ευχάριστες και δυσάρεστες), οπότε μπορούσα να ταυτιστώ εν μέρει με την πλοκή… Μόνο συγχαρητήρια έχω να πω!

Η παράσταση μου άρεσε πάρα πολύ! Απόλαυσα κάθε λεπτό! Η ζωντάνια των ηθοποιών με εξέπληξε. Έθιξαν πολύ επίκαιρα θέματα και με εύστοχο τρόπο. Συνέδεσαν ένα διήγημα του Παπαδιαμάντη από το τότε με το τώρα πολύ άρτια.

Οι συντελεστές της παράστασης παρουσίασαν με εκπληκτικό  τρόπο το διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, κάνοντάς το πιο οικείο και κατανοητό στους μαθητές. Ήταν πραγματικά συγκινητικό το γεγονός ότι άνθρωποι με αναπηρία παρουσιάζουν το έργο, δίνοντάς του έναν μοναδικό τόνο και μια υπέροχη αίσθηση. Η συζήτηση που ακολούθησε ήταν γεμάτη νόημα, καθώς βοήθησε να κατανοήσουμε καλύτερα το επάγγελμα του ηθοποιού και την μοναδικότητα που έχει.

Η παράσταση που παρακολουθήσαμε ήταν τέλεια! Έγινε άψογη χρήση των σκηνικών… Το θέμα της δεν ήταν απλοϊκό, παρ’ όλα αυτά οι ηθοποιοί κατάφεραν να κρατήσουν το ενδιαφέρον του κοινού και να μη μετατραπεί η παράσταση σε μονόλογο στην γλώσσα του Παπαδιαμάντη. Τέλος, ενδιαφέρον είχε και η σύσταση της ομάδας που είχε άμεση σχέση με το θέμα της παράστασης.

Η παράσταση πραγματευόταν ένα θέμα που μαστίζει την κοινωνία μας έως και σήμερα… Θεωρώ ότι μέσα από τη συγκεκριμένη παράσταση ο καθένας έχει πολλά να πάρει και να μάθει για τον εαυτό του και για τους άλλους.

…Πέρασε πολλά μηνύματα στο κοινό. Ένα από αυτά ήταν και το πώς οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε ως παρατηρητές τον εκφοβισμό απέναντι σε άτομα με αναπηρία. Το γεγονός ότι κάποιοι ηθοποιοί που συμμετείχαν ανήκαν στην κατηγορία αυτή, την έκανε συναρπαστική. Χαίρομαι που υπάρχουν τέτοιου είδους ομάδες, οι οποίες δίνουν την ευκαιρία σε ανθρώπους με ειδικές ανάγκες να ακολουθήσουν τα όνειρά τους.

… Το σημαντικότερο μήνυμα που εισέπραξα ήταν ότι όλοι μπορούν να πραγματοποιήσουν αυτό που θέλουν, όταν το πιστέψουν.

…Ο συνδυασμός προσωπικών εμπειριών με το παπαδιαμαντικό κείμενο ήταν ιδιαίτερα εύστοχος. Οι ηθοποιοί κατάφεραν να μεταφέρουν τα συναισθήματά τους στο κοινό, με αποτέλεσμα η παράσταση να είναι πολύ ζωντανή.

… Πραγματικά με ενθουσίασε το αποτέλεσμα που είδα επί σκηνής. Θαύμασα το πάθος και την ενέργεια των ηθοποιών καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης και φάνηκε ο κόπος και η προετοιμασία από το καλοδουλεμένο αποτέλεσμα. Ήταν μια υπέροχη , ψυχαγωγική αλλά και διδακτική εμπειρία που με συγκίνησε πολύ! Ευχαριστούμε την ομάδα «εν δυνάμει» για την ευκαιρία που μας έδωσε!

 [Από την Α΄τάξη:]

Πολύ ρυθμικό, έντονο, ζωντανό, πραγματικό. Βαθύ συναίσθημα, αληθινοί χαρακτήρες. Ταράζει.

Οι ηθοποιοί εξέφρασαν με τρόπο μοναδικό κάτι που βλέπουμε καθημερινά, αλλά κάνουμε πως δεν το βλέπουμε. Ναι, τώρα πια δεν θα μπορούμε να παριστάνουμε τους ανήξερους. Τώρα ξέρουμε.

Ένα μεγάλο μπράβο σε όλους τους συντελεστές για το θάρρος τους να μιλήσουν για ένα τόσο σημαντικό θέμα και μάλιστα μπροστά σε ένα κοινό αποτελούμενο από παιδιά. Τα παιδιά ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να κουβαλούν μέσα τους. Η σιωπή που μοιραστήκαμε παρακολουθώντας την παράσταση απέδειξε πως όλοι μας κουβαλάμε πολλά, αλλά κάτι κάπως αλλάζει πια…

Όλα τα μέλη της ομάδας ήταν τόσο συντονισμένα μεταξύ τους και αφοσιωμένα σ’ αυτό που έκαναν και μας απέδειξαν πόσο σημαντικό είναι να κάνεις αυτό που αγαπάς.

Μας έδειξαν πως δεν πρέπει ποτέ να τα παρατάς, αλλά να επιμένεις στους στόχους σου, γιατί κάποια μέρα θα ανταμειφθείς. Το χειροκρότημα και η συγκίνησή μας ήταν απλώς μία τέτοια ανταμοιβή για τους ηθοποιούς.

Ο καθένας θεωρώ πως έχει ανάλογες εμπειρίες, που ίσως θάβει βαθιά μέσα του και φοβάται να τις εκφράσει. Όμως μόνο όταν τις εκφράζουμε, μπορούμε να τις πολεμήσουμε και να τις νικήσουμε. Κανείς δεν αξίζει μια ζωή στο περιθώριο. Κανείς. Όλοι είμαστε μοναδικοί, γιατί είμαστε ο εαυτός μας!

Είναι πολύ ωραίο να ξέρεις πως δεν είσαι μόνος σ’ αυτόν τον κόσμο!

Η παράσταση κατάφερε να επηρεάσει τον ΚΑΘΕΝΑ μας.

Οι λέξεις των άλλων μπορεί ίσως και να είναι το πιο σκληρό πράγμα στον κόσμο. Μια «πλάκα», ένα «αστείο» μπορεί να στοιχειώσει κάποιον για όλη του τη ζωή. Ας σταματήσουμε αυτό τα «αστεία», είναι στο χέρι μας!

Θεωρώ πως το πιο σημαντικό ήταν ότι μπήκαμε, έστω και για λίγο, στη διαδικασία να αναλογιστούμε τί έχουμε κάνει στη ζωή μας και να σκεφτούμε ποιοι θέλουμε να γίνουμε. Η παράσταση με έκανε να θυμηθώ στενάχωρα περιστατικά που είχα ξεχάσει και να συνειδητοποιήσω πως τα έχω πλέον αφήσει πίσω μου. Και αυτό με χαροποίησε ιδιαίτερα, γιατί ξέρω πια πως δεν θα αφήσω ποτέ τον εαυτό μου να βρεθεί στην ίδια θέση ούτε θα επιτρέψω όμως να βρεθεί και κάποιος άλλος. Τα ίδια και ίσως ακόμη περισσότερα πιστεύω πως αναλογίστηκαν και οι υπόλοιποι συμμαθητές μου και γι’ αυτό θεωρώ πως η συγκεκριμένη παράσταση ήταν η καλύτερη από όσες έχουμε παρακολουθήσει.

Μέσα από το έργο μπόρεσα να συνδεθώ με τους χαρακτήρες, να ταυτιστώ, να συγκινηθώ και να απολαύσω κάθε στιγμή.

Ένιωθα πως εγώ και όλα τα παιδιά που παρακολουθούσαμε την παράσταση ήμασταν συνδεδεμένοι και μεταξύ μας και με τους ηθοποιούς και τρεφόμασταν από τα συναισθήματα που μας μετέφεραν. Εύχομαι αυτή η ομάδα να βρίσκει τη δύναμη να συνεχίσει το έργο της. Τέτοιου είδους κινήσεις είναι πραγματικά αναγκαίες στις μέρες μας.

Ένα μάθημα ζωής που θα το θυμόμαστε για πάντα!

Μια παράσταση που διαψεύδει τα στερεότυπα.

«Πρέπει να σκέφτεσαι πριν κάνεις κάτι», μου έλεγαν πάντα οι γονείς μου κι εγώ τους αγνοούσα. Τώρα όμως είδα τα πράγματα κι από την άλλη πλευρά. Δεν αξίζει να φερόμαστε σε κανέναν άσχημα. Αυτή η παράσταση με ωρίμασε. Μέσα σε μιάμιση ώρα ωρίμασα και σαν να μεγάλωσα κάπως.

Η παράσταση με έβαλε σε πάαααρα πολλές σκέψεις, για πάαααρα πολλά θέματα. Βρήκα πολύ όμορφη την ενέργεια των ηθοποιών και με συγκίνησε το ότι μετέφεραν και τα προσωπικά τους βιώματα. Με κάποιον τρόπο με έκαναν να νιώσω «ασφαλής» μέσα στην αίθουσα του θεάτρου, σαν να τους γνώριζα χρόνια.

Χωρίς συμβουλές ή διδαχές αλλά μέσα από τη θεατρική τέχνη μας μίλησαν για θέματα διαφορετικότητας και αποδοχής, αποδεικνύοντάς μας έμπρακτα τη μοναδικότητα και την ομορφιά του κάθε ανθρώπου.

Να πω την αλήθεια; Πριν ξεκινήσει το έργο δεν περίμενα πολλά, για τους «προφανείς» λόγους. Μετά το τέλος της παράστασης πιστεύω πως αυτοί οι «προφανείς» λόγοι δεν θα έπρεπε να υπάρχουν καν στο μυαλό κανενός πια!

Το πιο σημαντικό που μας δίδαξε η παράσταση θεωρώ πως είναι, ακόμη κι αν κάνουμε κάποιο λάθος, να το παραδεχόμαστε και να ζητάμε συγγνώμη από τα άτομα που πληγώσαμε. Ποτέ δεν είναι αργά να αλλάξουμε προς το καλύτερο!

Πρώτη φορά παρακολουθούσα κάτι τόσο προσωπικό και τόσο δυνατό στο συναίσθημα.

Ήταν μια πολύ ιδιαίτερη εμπειρία. Για πρώτη φορά έβλεπα στη σκηνή άτομα με αναπηρία να λάμπουν, να πρωταγωνιστούν, ακούραστα, χωρίς ντροπή, να βρίσκονται εκεί που πραγματικά ανήκουν, στο προσκήνιο και όχι στο περιθώριο.

Μέσα σ’ εκείνο το θέατρο αυτό που παρακολουθήσαμε κατάφερε να αγγίξει τις καρδιές όλων μας. Κι αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο, αν σκεφτείς πόσο διαφορετικοί είμαστε όλοι. Πολλά συγχαρητήρια!

Από εδώ και στο εξής θα προσπαθώ να μην αποφεύγω και να μην λοξοκοιτάω κάποιον που μπορεί να αντιμετωπίζει κάποια δυσκολία ή κάποιον που μπορεί να είναι λίγο διαφορετικός αλλά θα προσπαθώ να τον πλησιάσω, να τον γνωρίσω και να τον καταλάβω.

[και από την Γ΄τάξη]

Όσον αφορά την μαγική αυτή παράσταση, ο τρόπος που όλοι οι ηθοποιοί έλεγαν μαζί την αφήγηση στα περισσότερα σημεία έδειξε αυτό το δέσιμο αγάπης και στήριξης, το “είμαστε μαζί” που γεννιέται όταν οι άνθρωποι συνεργάζονται και δημιουργούν τόσο στον χώρο της τέχνης, όσο και στην κοινωνία. Αυτός είναι και ο στόχος, άλλωστε. Η κοινωνία μας να είναι μία κοινωνία αγάπης και μοιράσματος και στήριξης. Οι εικόνες που ζωντάνεψαν μπροστά μας ήταν εικόνες ανθρωπιάς και σεβασμού στον Άλλο, τόσο στο θύμα όσο και στον θύτη! Γιατί είναι αλήθεια πως όλοι έχουμε τη δική μας φωνή που ξεστομίζει τις δικές της αλήθειες και αν ο καθένας έδινε προσοχή και άκουγε τη φωνή του άλλου, ο κόσμος θα ήταν τώρα ένα πολύ διαφορετικό μέρος.

Η ταυτότητα της παράστασης:

Καλλιτεχνική διεύθυνση: Ελένη Δημοπούλου
Σκηνοθεσία: Γιώργος-Ζήσης Μπιλιώνης
Δραματουργία: Γιώτα Κουϊτζόγλου
Πρωτότυπη μουσική: Κώστας Βόμβολος
Σκηνογραφία: Ευαγγελία Κιρκινέ
Κινησιολογία: Βιτόρια Κωτσάλου
Φωτισμοί-κατασκευή σκηνικών: Richard Anthony
Μουσική διδασκαλία: Μαρία Χελά
Βοηθός σκηνοθέτη: Αγάπη Θεοδωρίδου-Κουνινή
Βοηθητικές ηχογραφήσεις: Tanya Jones
Φωτογραφίες-βίντεο: Σοφία Κύρινα, Σοφία Κωνσταντινίδου
Αφίσα-έντυπο & ψηφιακό υλικό: Φαέθων Βανδώρος
Οργάνωση παραγωγής: Σοφία Κύρινα, Ελένη Δημοπούλου
Παίζουν οι (αλφαβητικά): Ηλίας Κουγιουμτζής, Παναγιώτης Ματζίρης, Σοφία Μπλέτσου, Μιχάλης Ντολόπουλος, Χάρις Σερδάρη, Δανάη Τσορλίνη.